కుక్క కరవకపోయినా రేబిస్ వస్తుందా? అంటే అవుననే చెప్పాలి. మన చర్మంపై ఎక్కడైనా గాయాలు కానీ, పగుళ్ళు కానీ ఉన్నట్లయితే… ఆ ప్రదేశంలో రేబిస్ సోకిన కుక్క గీరినా, నాకినా ఈ వ్యాధి సోకవచ్చు. కుక్క కరిస్తేనే రేబిస్ వ్యాధి వస్తుందని మనందరికీ తెలుసు. కానీ, కొన్ని సందర్భాల్లో కుక్క కరవకపోయినా ఈ వ్యాధి సోకే అవకాశం ఉంది. మరి ఎలాంటి సందర్భాల్లో ఈ వ్యాధి వల్ల ప్రమాదం ఉంటుంది? ఎప్పుడు టీకా అవసరమవుతుంది? వెంటనే తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
రేబిస్ వ్యాధి అంటే ఏమిటి?
రేబిస్ అనేది మెదడు, వెన్నుపాము సహా కేంద్ర నాడీవ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే వైరల్ వ్యాధి. వైరస్ సోకిన జంతువు నుంచి మనుషులకు వ్యాపించవచ్చు. కుక్కలతోపాటు పిల్లులు, ఇతర క్షీరదాలకు కూడా ఇది రావచ్చు.
లక్షణాలు మొదలైన తరువాత రేబిస్ దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ప్రాణాంతకమవుతుంది. అయితే వైరస్‌కు గురైన తరువాత, లక్షణాలు రాకముందే సరైన నివారణ చికిత్స తీసుకుంటే వ్యాధిని నివారించవచ్చు.
రేబిస్ వ్యాధి గురించి మరిన్ని వివరాల కోసం అమెరికా వ్యాధి నియంత్రణ, నివారణ కేంద్రాల (CDC) అధికారిక సమాచారాన్ని చూడండి.
కుక్క కరవకపోయినా రేబిస్ వస్తుందా?
రేబిస్ వ్యాధి కుక్క కరిస్తేనే వస్తుందని అనుకుంటున్నారా? కానేకాదు, కాటు లేకపోయినా కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ వైరస్ శరీరంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉంది. ఆ సందర్భాలు ఇవే!
చర్మం గీసుకుపోయినప్పుడు
వ్యాధి సోకిన లేదా రేబిస్ అనుమానం ఉన్న జంతువు గీరినప్పుడు చర్మం దెబ్బతింటే వైద్య పరీక్ష అవసరం. చిన్న గీతే కదా, రక్తం రాలేదు కదా అని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. రక్తం రాని చిన్న గీతలకు కూడా రేబిస్ టీకా అవసరమయ్యే అవకాశం ఉంది.
గాయాన్ని జంతువు నాకినప్పుడు
చేతిపై కోత, పుండు లేదా చర్మం పగిలిన ప్రదేశాన్ని వ్యాధి సోకిన జంతువు నాకితే దాని సెలైవా ద్వారా వైరస్ ప్రవేశించవచ్చు. కాటు పడకపోయినా ఇలాంటి స్పర్శను వైద్యుడికి చెప్పాలి.
సెలైవా కళ్లలో లేదా నోటిలో పడినప్పుడు
రేబిస్ సోకిన జంతువు సెలైవా కళ్లలో, నోటిలో వంటి శ్లేష్మ పొరలపై నేరుగా పడినా ప్రమాదం ఉండవచ్చు. బయట కనిపించే గాయం లేదని వదిలేయకూడదు.
రేబిస్ వ్యాప్తి, నివారణ గురించి మరిన్ని వివరాల కోసం ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) అధికారిక సమాచారాన్ని చూడండి.
కుక్క నాకితే ప్రతిసారీ రేబిస్ వస్తుందా?
లేదు. గాయాలు, పగుళ్లు లేని చర్మాన్ని నాకడం రేబిస్ ఎక్స్‌పోజర్‌గా పరిగణించరు. జంతువును తాకడం లేదా ఆహారం పెట్టడం మాత్రమే జరిగి, కాటు లేదా గీత వంటి మరో ప్రమాదకర స్పర్శ లేకపోతే సాధారణంగా రేబిస్ నివారణ చికిత్స అవసరం ఉండదు.
అయితే చర్మం దెబ్బతిన్నదో లేదో తెలియకపోతే లేదా జరిగిన విషయం స్పష్టంగా గుర్తులేకపోతే వైద్యుడితో మాట్లాడాలి. ప్రతి కుక్కకూ రేబిస్ ఉండదు; ప్రతి స్పర్శతోనూ వ్యాధి సోకదు.
అనుమానాస్పద కాటు లేదా గీత పడితే ఏం చేయాలి?
గాయాన్ని వెంటనే కడగాలి: సబ్బు, లేదా నీటితో కనీసం 15 నిమిషాలు శుభ్రం చేయాలి.
వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లాలి: గాయం చిన్నదైనా రేబిస్ ప్రమాదాన్ని వైద్యుడు అంచనా వేయాలి.
జరిగిన విషయాన్ని వివరించాలి: ఏ జంతువు, ఎప్పుడు, ఎక్కడ కరిచింది లేదా గీకింది? లాలాజలం గాయంపై పడిందా? వివరాలు చెప్పాలి.
టీకాల వివరాలు చెప్పాలి: మీకు గతంలో రేబిస్ టీకాలు వేసుకున్నారా, పెంపుడు జంతువుకు టీకా రికార్డు ఉందా అనే విషయాలు తెలియజేయాలి.
సూచించిన చికిత్స పూర్తిచేయాలి: టీకా తేదీలను మీరే మార్చడం లేదా మధ్యలో ఆపేయడం చేయకూడదు.
గాయం మానిందంటే రేబిస్ ప్రమాదం తొలగిపోయిందని అర్థం కాదు. ఆలస్యంగా గుర్తించినా చికిత్స అవసరమా అని వెంటనే వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
రేబిస్ నివారణ, వైద్య సహాయం తీసుకోవాల్సిన సందర్భాల గురించి CDC అధికారిక సూచనలను చూడండి.
ఇది కూడా చదవండి: చిన్న గాయాలను ఎందుకు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు?
రేబిస్ టీకాతోపాటు మరో చికిత్స అవసరమా?
వైరస్‌కు గురైన తరువాత ఇచ్చే నివారణ చికిత్సను పోస్ట్ ఎక్స్‌పోజర్ ప్రొఫైలాక్సిస్ — PEP అంటారు. ఇందులో గాయాన్ని క్లీన్ చేయడం, రేబిస్ టీకాలు ఉంటాయి.
తీవ్రమైన ఎక్స్‌పోజర్‌లో, గత టీకాల చరిత్రను బట్టి రేబిస్ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్ లేదా మోనోక్లోనల్ వంటి యాంటీబాడీలు కూడా అవసరమవచ్చు. ఏ చికిత్స అవసరం, ఎన్ని డోసులు ఇవ్వాలి అనేది వైద్యుడు నిర్ణయిస్తారు.
రేబిస్ లక్షణాల కోసం ఎందుకు వేచి ఉండకూడదు?
లక్షణాలు కనిపించడానికి వారాల నుంచి నెలలు పట్టవచ్చు. మొదట జ్వరం, తలనొప్పి, నీరసం లేదా కాటు పడిన చోట అసాధారణ చిమ్మటలు ఉండవచ్చు. తరువాత గందరగోళం, మింగడంలో ఇబ్బంది, నీటి విషయంలో భయం వంటి తీవ్రమైన లక్షణాలు రావచ్చు.
ఈ లక్షణాలు ఉన్నాయా అని చూసుకుంటూ చికిత్స ఆలస్యం చేయడం ప్రమాదకరం. రేబిస్ నివారణకు కీలకం ముందుగానే వైద్య సహాయం తీసుకోవడం.
రేబిస్ నివారణకు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
- పెంపుడు కుక్కలు, పిల్లులకు పశువైద్యుని సూచనల ప్రకారం రేబిస్ టీకాలు వేయించాలి.
- పరిచయం లేని జంతువులను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించకూడదు.
- పిల్లలు జంతువులతో ఉన్నప్పుడు పెద్దలు గమనించాలి.
- పిల్లలకు కాటు లేదా గీత పడితే వెంటనే పెద్దలకు చెప్పడం నేర్పించాలి.
- జంతువు టీకా రికార్డును వైద్యుడికి చూపించాలి; దాని ఆధారంగా చికిత్స వద్దని మీరే నిర్ణయించకూడదు.
ముగింపు
గుర్తుంచుకోండి! కుక్క కరవకపోయినా రేబిస్ వస్తుందా? అనే అనుమానాన్ని ఇకనైనా విడిచిపెట్టండి. చర్మాన్ని దెబ్బతీసే గీతలు, గాయంపై లేదా కళ్లలో, నోటిలో వ్యాధి సోకిన జంతువు లాలాజలం పడటం కూడా ప్రమాదానికి కారణమవచ్చు. అనుమానాస్పద స్పర్శ జరిగితే గాయాన్ని కడిగి, లక్షణాల కోసం వేచి ఉండకుండా వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
డిస్క్లైమర్:
ఆరోగ్యానికి సంబంధించి ఏ చిన్న సమస్య ఉన్నా వైద్యులను సంప్రదించడమే ఉత్తమం. ఈ ఆర్టికల్ కేవలం మీ అవగాహన కోసం మాత్రమే. అంతకుమించి healthyfabs ఎలాంటి బాధ్యతా వహించదు.